پنجره
تست دوم عنوان پنجره
5 دقیقه مطالعه
1405/07/08
زمان مطالعه : 10 دقیقه
مهندس قره قاشلو
صنعت پنجره، درب و شیشه پر از اصطلاحات فنی است که برای خریدار عادی گیجکننده به نظر میرسند — از «ترمال بریک» تا «Low-E» تا «لیفت اند اسلاید». این واژهنامه ۳۰ اصطلاح پرکاربرد این صنعت را به ترتیب حروف الفبا و با توضیح ساده و کاربردی جمعآوری کرده تا هنگام خرید یا مطالعهٔ سایر مقالات مجلهٔ الست وین، مرجع سریع شما باشد.
هر واژه در اینجا مستقل و قابلاستناد نوشته شده — یعنی میتوانید مستقیماً به تعریف یک اصطلاح خاص لینک بدهید یا آن را جستوجو کنید.
فرایند مسدودکردن شکافهای اطراف پنجره یا درب — چه بین پروفیل و دیوار، چه بین لنگه و چارچوب — برای جلوگیری از نفوذ آب باران و هوا. آببندی ضعیف رایجترین دلیل «آب دادن» پنجره در فصل بارندگی است.
تستهای استانداردی که مقاومت پنجره یا درب در برابر نفوذ آب باران تحت فشار و نفوذ هوا از شکافها را میسنجند؛ نتیجهٔ این آزمونها معمولاً بهصورت کلاس یا درجه گزارش میشود.
نوعی بازشو که لنگهها مانند آکاردئون تا میشوند و کنار هم جمع میشوند؛ معمولاً برای بازشوهای عریض مثل ورودی بالکن یا تراس بزرگ استفاده میشود.
نوار فلزی یا کامپوزیتی که در شیشهٔ دوجداره یا سهجداره، فاصلهٔ بین لایههای شیشه را حفظ میکند و فضای بین آنها را آببندی میکند. جنس اسپیسر (فلزی یا Warm Edge) روی عملکرد حرارتی لبهٔ شیشه اثر مستقیم دارد.
اسکلت اصلی پنجره یا درب که شیشه و یراقآلات درون آن نصب میشوند؛ از UPVC، آلومینیوم، چوب یا ترکیب آنها ساخته میشود.
پنجرهای که هم میتواند مانند پنجرهٔ معمولی لولایی باز شود و هم با چرخش دستگیره، فقط از بالا کمی برای تهویه باز شود (حالت کج یا تیلت)؛ در پنجرهٔ UPVC اروپایی و ایرانی بسیار رایج است.
سند اولیهٔ غیررسمی که فروشنده پیش از عقد قرارداد نهایی، شامل مشخصات فنی، تعداد، ابعاد و قیمت تخمینی پنجره یا درب سفارشی به مشتری ارائه میدهد؛ مبنای مقایسه بین چند پیشنهاد قیمت است.
پروفیل فلزی (معمولاً گالوانیزه) که داخل محفظهٔ اصلی پروفیل UPVC قرار میگیرد تا استحکام سازهای پنجرههای بزرگ یا لنگههای سنگین را تأمین کند؛ بدون تراورس، پروفیل UPVC بهتنهایی برای دهانههای بزرگ کافی نیست.
لایهٔ عایق پلیمری که در پروفیل آلومینیومی بین بخش داخلی و خارجی فلز قرار میگیرد تا از انتقال مستقیم حرارت و سرما جلوگیری کند؛ بدون آن، آلومینیوم عایق حرارتی ضعیفی دارد.
هر لایهٔ شیشه در یک واحد شیشهای. «دوجداره» یعنی دو لایه شیشه با یک فاصلهٔ هوا یا گاز بین آنها؛ «سهجداره» یعنی سه لایه با دو فاصله.
قطعهٔ پلاستیکی یا فلزی که روی پیچها یا اتصالات یراقآلات نصب میشود تا هم ظاهر تمیزتری ایجاد کند و هم از ورود رطوبت به داخل مکانیزم جلوگیری کند.
نوار لاستیکی انعطافپذیر که دور شیشه یا دور لنگهٔ پنجره یا درب قرار میگیرد و مانع نفوذ آب، هوا و صدا از شکافها میشود.
مکانیزم قفلی که با یک چرخش دستگیره، همزمان چند نقطه از لنگه را به چارچوب قفل میکند (نه فقط یک نقطه مثل قفلهای ساده)؛ امنیت پنجره یا درب را بهطور محسوس افزایش میدهد.
نوار باریکی که شیشه را در جای خود، داخل پروفیل، نگه میدارد و در صورت شکستن شیشه، برای تعویض آن باز میشود. در بازار گاهی «گلس بید» هم نامیده میشود.
شیشهای که با عملیات حرارتی کنترلشده، مقاومتش نسبت به شیشهٔ معمولی چند برابر شده و در صورت شکستن، به قطعات کوچک و کمخطر (بهجای تکههای تیز) خرد میشود؛ در کاربردهای ایمنی الزامی است.
نوعی درب یا پنجرهٔ کشویی بزرگ که لنگهٔ سنگین آن هنگام باز شدن کمی بلند میشود تا حرکتش روانتر باشد؛ معمولاً برای بازشوهای بزرگ بین داخل و بالکن یا حیاط استفاده میشود.
شیشهای با پوشش نامرئی فلزی که اجازه میدهد نور مرئی عبور کند اما بخش زیادی از تشعشع حرارتی (مادونقرمز) را منعکس میکند؛ در تابستان گرما را بیرون نگه میدارد و در زمستان گرمای داخل را حفظ میکند.
شیشهای متشکل از دو یا چند لایهٔ شیشه با یک لایهٔ پلیمری (PVB) بین آنها؛ در صورت شکستن، تکههای شیشه به لایهٔ پلیمری میچسبند و پخش نمیشوند — همین ویژگی آن را برای امنیت و عایق صوتی مناسب میکند.
اصطلاح عامیانهٔ رایج در بازار ایران برای نوعی بازشوی کشویی که لنگهٔ آن هنگام باز شدن کمی بالا میرود، شبیه به مکانیزم درب برخی خودروها؛ عملکردی نزدیک به لیفت اند اسلاید دارد اما سادهتر است.
سیستم نمای شیشهای غیرباربر که در جلوی اسکلت اصلی ساختمان نصب میشود و معمولاً در ساختمانهای تجاری و بلندمرتبه استفاده میشود؛ ترکیبی از پروفیل آلومینیومی و پانلهای شیشهای بزرگ است.
نوع بازشویی که لنگه بهصورت افقی روی ریل حرکت میکند، نه اینکه به بیرون یا داخل باز شود؛ فضای کمتری نسبت به بازشوی لولایی اشغال میکند.
بخش متحرک پنجره یا درب که شیشه در آن نصب شده و باز و بسته میشود؛ در مقابل چارچوب ثابت (فریم اصلی) قرار میگیرد.
قطعهای فلزی که لنگهٔ پنجره یا درب را به چارچوب متصل میکند و امکان چرخش و باز و بستهشدن را فراهم میکند؛ کیفیت لولا مستقیماً روی «افتادگی لنگه» در طول زمان اثر دارد.
حفرههای داخلی پروفیل UPVC که بهصورت موازی در طول پروفیل کشیده شدهاند؛ افزایش تعداد محفظهها (معمولاً ۳ تا ۶ عدد) عایق حرارتی و صوتی پروفیل را بهبود میبخشد.
عمق و شکل هندسی پروفیل در برش عرضی؛ مقطع عمیقتر (مثلاً ۷۰ میلیمتر در برابر ۶۰ میلیمتر) معمولاً امکان استفاده از شیشهٔ ضخیمتر و عایق بهتر را فراهم میکند.
پروفیل آلومینیومی بدون لایهٔ عایق پلیمری (بدون ترمال بریک)؛ عایق حرارتی ضعیفتری نسبت به نمونهٔ ترمال بریک دارد و بیشتر در کاربردهای غیرمسکونی یا کماهمیت از نظر انرژی استفاده میشود.
نام فنی مجموعهٔ دو یا چند لایه شیشه بههمراه اسپیسر و گاز میانی که بهصورت یک قطعهٔ یکپارچه و آببندیشده تولید میشود؛ همان چیزی که در گفتوگوی روزمره «شیشهٔ دوجداره» نامیده میشود.
گاز کمهدایتتر از هوای معمولی (معمولاً آرگون) که بین لایههای شیشهٔ دوجداره یا سهجداره تزریق میشود تا هدایت حرارتی واحد شیشهای کاهش یابد و عایقبندی بهتر شود.
توضیح تخصصیتر برخی از این اصطلاحات — مثل تفاوت دقیق UPVC با آلومینیوم یا نحوهٔ عملکرد شیشهٔ Low-E در اقلیمهای مختلف — در راهنمای جامع پنجره، راهنمای پایهٔ پنجرهٔ UPVC و مقایسهٔ UPVC و آلومینیوم آمده است. این واژهنامه در طول زمان و همزمان با انتشار مقالات جدید مجلهٔ الست وین بهروزرسانی میشود.
زهوار (بید شیشه) یک نوار سخت است که شیشه را داخل پروفیل نگه میدارد، در حالی که درزگیر یک نوار لاستیکی نرم است که مانع نفوذ آب و هوا از شکافها میشود؛ هر دو معمولاً در کنار هم و برای هدفهای متفاوت استفاده میشوند.
بله، IGU نام فنی و بینالمللی همان چیزی است که در بازار ایران معمولاً «شیشهٔ دوجداره» یا «شیشهٔ سهجداره» نامیده میشود.
برای پنجرههای کوچک و استاندارد همیشه ضروری نیست، اما برای لنگههای بزرگ، بازشوهای کشویی سنگین یا دهانههای عریض، تراورس فولادی داخل پروفیل برای تأمین استحکام سازهای لازم است.